DE
EN
PL
Prev Maj 2017Next
PoWtŚrCzPiSoNd
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31
Zabawkarstwo Ludowe
A A A Pdf Print16x16 Mail16x16


Żywiecko-suskie zabawkarstwo wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego

14 października 2016r. w Krakowie odbyła się uroczystość wręczenia decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o wpisie na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wręczenia dokonała Wiceminister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dr hab. Magdalena Gawin.
Gala odbyła się w Muzeum Narodowym w Krakowie, w Galerii Sztuki Polskiej XIX w. w Sukiennicach. Wydarzeniu towarzyszyły pokazy tradycyjnych umiejętności. Nasze zabawkarstwo żywiecko-suskie znalazło się na tej prestiżowej liście, na której obecnie jest 17 zjawisk z najróżniejszych regionów Polski, prezentujących bogactwo naszego niematerialnego dziedzictwa.  
Decyzja Ministra zapadła już 4 czerwca 2016 i jest dla nas ogromnym wyróżnieniem, ukoronowaniem naszych 20-letnich działań w kierunku ochrony, zachowanie i popularyzacji zabawkarstwa.

Wpis został dokonany zgodą depozytariuszy tegoż dziedzictwa tzn. grupy twórców ludowych - zabawkarzy, którzy wybrali do reprezentowania swojego przedstawiciela.


Zabawkarstwo ludowe

Zabawkarstwo ludowe było rzemiosłem, które w tym regionie charakteryzowało górali żywieckich. Gmina Stryszawa należy do głównych ośrodków zabawkarstwa ludowego w Polsce. Zabawki zaczęto tu wytwarzać w pierwszej połowie XIX wieku, obok produkcji innych przedmiotów z drewna. Często było i jest to źródło utrzymania rodziny. W przeszłości wytwarzano zabawki w biednych wsiach (tutaj w: Lachowicach, Koszarawie, Jeleśni, Hucisku, Kurowie i Stryszawie) i było głównym źródłem utrzymania rodziny.

Wytworem zabawek zajmowały się całe rodziny i tradycja ta przechodziła z pokolenia na pokolenie. Zabawki z drewna wykonywało się przy użyciu tradycyjnych narzędzi i wzory, które stanowiły i nadal stanowią własność rodzinną. Każde kolejne pokolenie wprowadziło pewne modyfikacje, głównie w zakresie kolorystyki i zdobnictwa. Zabawki zdobiono różnymi technikami; malowano i ryzowano używając wzorów roślinnych i geometrycznych, które zdobiły powierzchnię skrzydeł ptaków i bryczek.


W zależności od tradycji rodzinnych - drewniane zabawki różnią się także dodatkami zdobniczymi, jakimi były futerka (grzywy i ogony koników) oraz kolorowe piórka (karuzelki). Początkowo zabawki były sprzedawane na jarmarkach. Jednak dzięki wędrownym kupcom żywieckie, kolorowe zabawki zaczęły docierać do odleglejszych zakątków Polski.

Do najstarszych zabawek należą: taczki, wózki, kołyski, sześcienne grzechotki (zwane "scyrkowkami") i karetki z konikami. Później pojawiły się koniki na kółkach, poruszające się na kijku karuzelki i "klepoki" (machające skrzydłami ptaszki), oraz dziobiące się kogutki. Później przyszła kolej na koniki zwane "wyścigowcami" i "capami".

Do ludowego zabawkarstwa zalicza się również drewniane ptaszki, których początki masowej produkcji przypadają na początek XX wieku. Przypominają one pierwowzory, ale nie imitują one natury, gdyż są bardziej kolorowe niż w rzeczywistości.

Legenda mówi, że Stryszawianin Teofil Mentel był na usługach u pustelnika w Kalwarii. Na zakończenie służby otrzymał od niego album z kolorowymi ptakami. Kiedy wrócił do Stryszawy, na podstawie ilustracji zawartych w książce zaczął rzeźbić ptaszki w drewnie. Pod jego wpływem także sąsiedzi zaczęli rzeźbić. W połowie XX wieku w samej Stryszawie żyło około 20 rodzin zabawkarskich.
Typowymi ptaszkami stryszawskimi są: kogutki, dudki, sowy, jaskółki, bociany i zięby, oraz ich kompozycje na gałązce czy gnizadku tzw. "rodzinki".

Tradycyjne, ludowe zabawki urzekają młodych swoją prostotą kształtów i kolorystyką, zaś u starszych przywołują wspomnienia z dzieciństwa. To zapewne dzięki temu cieszą się dużą popularnością.

Aby tradycja zabawkarstwa nie uległa zapomnieniu - w Stryszawie powstały
Warsztaty Twórcze, gdzie pod okiem instruktorów dzieci i młodzież uczą się wytwarzania prostych zabawek "naszych rodziców". Tutaj mieści się również stała ekspozycja zabawek twórców ludowych z terenu Gminy Stryszawa.
Również dzięki dotacji z Fundacji "Partnerstwo dla Środowiska" z Krakowa na terenie naszej Gminy powstały
"Babiogórskie Sklepiki" - czyli dwa sklepy produktów lokalnych, w których możecie Państwo zakupić produkty wytwarzane nie tylko w Stryszawie, ale i w całym regionie Babiej Góry

Gmina Stryszawa
Stryszawa 17
34-205 Stryszawa
tel. 33 874 72 72, 33 874 72 26
fax. 33 874 72 72


Imieniny:
Leoncjusza, Michała, Renaty
Użytkowników on-line: 65

jesteś tutaj: